Prof. Dr. Zafer Gedik ile Kuantum Mekaniğinde “Gizli Değişkenler” Dersi

Fen-Edebiyat Fakültesi 2025–2026 Bahar Dönemi açılış dersi, 26 Şubat Perşembe günü akademisyenlerimizin ve öğrencilerimizin katılımıyla gerçekleşti. Sabancı Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesinden konuğumuz Öğr. Üyesi Prof. Dr. Zafer Gedik, “John Bell’in Gizli Hazinesi: Kuantum Mekaniğinde Gizli Değişkenler” başlıklı bir sunum yaptı.

Etkinliğin açılışında konuşan Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Neslihan Yetkiner, açılış derslerinin yalnızca bir akademik dönemin başlangıcı olmadığını; aynı zamanda meraka, sorgulamaya ve disiplinler arası düşünmeye açılan bir kapı olduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Yetkiner, konuşmasına şöyle devam etti: “Fen-Edebiyat Fakülteleri, doğa bilimleri ile beşerî düşünce arasındaki köprüleri kurma misyonuna sahiptir. Kuantum mekaniği gibi bir alan, matematiksel kesinlik ile ontolojik belirsizliği aynı potada buluşturarak bu misyonun en güçlü örneklerinden birini sunmaktadır. Fen-Edebiyat Fakültesi açılış dersi böylesi bir tartışma için en doğru zemindir. Çünkü burada fizik, yalnızca matematiksel formüllerle değil; felsefe, mantık ve bilim tarihiyle birlikte ele alınacaktır. ‘Gizli değişkenler’ meselesi, bizlere bilimin yalnızca cevaplar değil, aynı zamanda iyi sorular üretme sanatı olduğunu hatırlatmaktadır.”

Ardından söz alan Prof. Dr. Zafer Gedik, 20. yüzyılın en etkili teorik fizikçilerinden biri olan John Stewart Bell’in düşünsel mirasını merkeze alarak kuantum mekaniğini ele aldı. Prof. Dr. Gedik, Bell’in “gizli değişkenler” sorusu üzerinden, parçacıkların alışılmadık davranışlarının gerçekten rastlantısal olup olmadığı ya da görünmeyen etkenler tarafından belirlenip belirlenmediği meselesini değerlendirdi; bu tartışmanın gerçekliğe dair anlayışımızı nasıl dönüştürdüğüne dikkat çekti.

Katılımcıların değerli soru ve katkılarıyla sona eren etkinliğin ardından Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanımız Prof. Dr. Neslihan Yetkiner, Prof. Dr. Zafer Gedik’e teşekkür ederek kendisine hediyelerini takdim etti.