Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Erguvan ile "Dizilerde Çeviri, Yeniden Çevrim ve Uyarlamalar"

22 Mayıs 2026 Cuma günü İzmir Ekonomi Üniversitesi İngilizce Mütercim ve Tercümanlık Bölümü, “Dizilerde Çeviri Yalnızca Altyazı ve Dublaj mı? İzleyicilerin Gözünden Yeniden Çevrimler/Uyarlamalar” başlıklı seminere ev sahipliği yaptı. Etkinlikte, Yıldız Teknik Üniversitesi Çeviribilim Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Erguvan konuşmacı olarak ağırlandı.

Etkinlik, İngilizce Mütercim-Tercümanlık Bölümü Araştırma Görevlisi Doğa Taşlı’nın konuğu tanıtması ve Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nihal Yetkin Karakoç’un kısa konuşması ile açıldı. Ardından sözü alan Erguvan, Yeniden Çevrimler/Uyarlamalar üzerine yaptığı çalışmaları tanıtarak sunumuna başladı.

Konuşmasında Türk televizyon tarihini çeviri diziler bağlamında üç ana döneme ayıran Erguvan, televizyonun aslında çeviriler sayesinde kurulup işletilebildiğini ifade etti. Erguvan’ın analizlerine göre bu dönemler; 1968 - 1985 (TRT Dönemi), 1990’lı Yıllar (Özel Kanallar) ve 2000’li Yıllardan Günümüze (Yeniden Çevrimler) olmak üzere üçe ayrılabilmektedir. Bu dönemler üzerine verdiği ilgi çekici ve kapsamlı bilgilerin ardından Erguvan, 2024 yılında Londra’da gerçekleştirdiği doktora sonrası çalışması kapsamında, İngiliz dizilerinin Türkçe uyarlamalarının izleyiciler üzerindeki zihinsel, uyumsal ve sosyo-kültürel etkilerini araştırdığı projesinin bulgularını paylaştı.

18 yaş üzeri, yüksek eğitimli ve iki kültüre de aşina olan 20 katılımcıyla (mini odak grupları ve yüz yüze görüşmelerle) yürütülen nitel araştırmanın teorik zeminini Joseph Straubhaar’ın "yakınlık" yaklaşımına (proximities theory) dayandıran Erguvan, izleyicilerin ekran karşısında kendi değerlerine, hislerine ve manzaralarına yakın deneyimler aradığını aktardı. Açığa çıkan bulgularda izleyicilerin uyarlanan ürünlerde en çok "değer yakınlığı" (etik anlayışlar, toplumsal yasaklar, dini bakış) ve "kültürel yakınlık" (günlük alışkanlıkler, yeme-içme) temalarına odaklanıldığını da belirtti.

Yeniden çevrim süreçlerinde diyalogların, estetik algıların, kültürel değerlerin ve karakter inşalarının köklü değişikliklere maruz kaldığını belirten Erguvan , "Bu kadar yerelleşen bir ürün hala bir çeviri midir?" sorusunun çeviribilim açısından hala güncel bir tartışma konusu olduğunu ifade etti. Günümüzde izleyicinin artık pasif bir konumda olmadığını; sosyal medyada tartışmalar yürüten, içerik üreten (gif, mashup vb.) aktif ve dinamik bir yapıya dönüştüğünü söyleyen Erguvan, değişen streaming ve dijital platform alışkanlıklarının da bu süreci hızlandırdığını ekledi.

Yoğun ilgi gören etkinlik, katılımcıların sorularının yanıtlandığı interaktif soru-cevap bölümünün ardından sona erdi.